702 Works

Ontologia kulturowa: Kulturowość bycia

Barbara Tuchańska
Budując ontologię kulturową odrzucam Heideggerowską pierwotność codzienności, by móc przypisać kulturowość wszelkim sposobom indywidualnego i wspólnotowego bycia. Podstawą analizy kulturowości jest pokazanie znaczeń (odniesień i sensów oraz szczególnego rodzaju sensów, którymi są wartości) jako ustrukturowania wszelkich sposobów bycia. W dalszej analizie rozważam kulturowość w jej ontologicznych powiązaniach wzajemnych ze wspólnotowością, czasowością i historycznością.

Prawda fikcji literackiej w świetle hermeneutyki Paula Ricoeura

Anna Ziółkowska-Juś
W filozofii hermeneutycznej Paula Ricoeura zagadnienie prawdy fikcji literackiej wiąże się z kwestiami antropologicznymi, czyli poszukiwaniem odpowiedzi na pytania o tożsamość osobową i sens życia w świecie, który jest pozbawiony niezmiennych, substancjalnych fundamentów. Hermeneutyczne zbliżenie fikcji literackich i życia niesie ze sobą ważne konsekwencje dla redefinicji pojęć (związanych z kondycją ludzką, a tradycyjnie kojarzonych z ontologią substancjalną), takich jak: „prawda”, „rzeczywistość”, „rozumienie”, „etyka” i „tożsamość osobowa”. W artykule poszukuję odpowiedzi na następujące pytania: na czym...

Ograniczanie niedoboru narządów. System Aktywnej Rejestracji Dawców jako alternatywa dla polskiej regulacji sprzeciwu

Piotr Grzegorz Nowak
W artykule argumentuję za zastąpieniem obecnie stosowanego w Polsce systemu pozyskiwania narządów przez System Aktywnej Rejestracji Dawców (SARD). SARD to rozwiązanie, którego podstawowym założeniem jest wysyłanie do każdego z pełnoletnich obywateli specjalnego formularza, za pomocą którego mają oni możliwość wyrazić zgodę lub sprzeciw na pośmiertną eksplantację narządów, lub też przekazać w tej kwestii kompetencje rodzinie. Dodatkowo SARD zakłada wprowadzenie priorytetu dla zadeklarowanych dawców narządów, dzięki czemu mieliby oni uzyskać pierwszeństwo w dostępie do przeszczepów, gdyby...

Finansowanie testów genetycznych ze źródeł publicznych

Olga Dryla
Jednym z przejawów gwałtownego rozwoju genetyki klinicznej jest stopniowy wzrost liczby dostępnych testów genetycznych. W literaturze przedmiotu poruszane i dyskutowane są rozmaite aspekty tego zjawiska, niemniej, jak do tej pory, stosunkowo niewiele powiedziano na temat obowiązku zapewnienia równego - w kontekście społecznym – dostępu do wybranych testów. Prezentowany artykuł został poświęcony próbom zrekonstruowania tych nielicznych wskazówek dotyczących zasad finansowania testów genetycznych z funduszy publicznych, które w literaturze przedmiotu można jednak odnaleźć. Przeanalizowane zostały kolejno możliwości...

Why Compassion Still Needs Hume Today

Margreet Van Der Cingel
Over the past years the relevance of compassion for society and specific practices such as in healthcare is becoming a focus of attention. Philosophers and scientists discuss theoretical descriptions and defining characteristics of the phenomenon and its benefits and pitfalls. However, there are hardly any empirical studies which substantiate these writings in specific societal areas. Besides, compassion may be in the eye of attention today but has always been of interest for many contemporary philosophers...

Reflections in a Mirror

Damian Cox
In this paper, I develop a solution to the puzzle of mirror perception: why do mirrors appear to reverse the image of an object along a left/right axis and not around other axes, such as the top/bottom axis? I set out the different forms the puzzle takes and argue that one form of it – arguably the key form – has not been satisfactorily solved. I offer a solution in three parts: setting out the...

Modele, metafory i teoria ekonomii

Łukasz Hardt
Artykuł analizuje modele ekonomiczne, wykorzystując pojęcie metafory. W tekście przedstawiane są dwa konkurencyjne ujęcia charakteru modeli ekonomicznych – pierwsze, bliskie izolacjonizmowi, traktuje modele jako reprezentacje rzeczywistości i drugie, zbliżone do fikcjonalizmu, gdzie modele mają charakter tzw. metafor z ornamentami, i gdzie liczy się przede wszystkim ich wartość retoryczna, a nie stopień podobieństwa do rzeczywistości. Artykuł prezentuje również rozumienie modeli wychodzące poza tę dychotomię i prezentowane w filozofii ekonomii przez N. Cartwright. Tekst zawiera refleksję nad...

Rorty na temat świata i prawdy. Polemika z Hanną Buczyńską-Garewicz

Tomasz Szymon Markiewka
Hanna Buczyńska-Garewicz twierdzi, że Richard Rorty chce pozbyć się pojęcia prawdy. Co więcej, sądzi ona, że podejście Rorty’ego do problemu prawdy jest powiązane z jego twierdzeniem, iż nie istnieje żaden świat pozajęzykowy. Autor artykułu stara się dowieść, że Buczyńska-Garewicz opisuje stanowisko Rorty’ego w bardzo nieprecyzyjny sposób. Rorty pragnie jedynie przekonać nas, że (1) filozofia nie ma nic ciekawego do powiedzenia na temat prawdy i świata oraz (2) że powinniśmy przestać używać słów „prawda” i „prawdziwy”...

Spinoza, Enlightenment, and Classical German Philosophy

Sebastian Gardner
This paper offers a critical discussion of Jonathan Israel’s thesis that the political and moral ideas and values which define liberal democratic modernity should be regarded as the legacy of the Radical Enlightenment and thus as deriving from Spinoza. What I take issue with is not Israel’s map of the actual historical lines of intellectual descent of ideas and account of their social and political impact, but the accompanying conceptual claim, that Spinozism as filtrated...

Kant on Freewill, Grace and Forgiveness

Leslie Stevenson
How do our secular reflections on freewill relate to the theological tradition of human freedom and divine grace? I will pursue this question with reference to Kant, who represents a half-way house between Christianity and the atheism of other Enlightenment thinkers. But are those the only two alternatives? I suggest that Kant’s wrestling with the notion of divine grace can draw us all towards recognition of the ultimate mystery of human motivation and behaviour, and...

Kantian Friendship: Duty and Idea

Victoria S. Wike
Kant commentators have recently begun to pay attention to Kant’s account of friendship. They have asked questions, such as: Is his description of friendship consistent and robust and does it provide an account of friendship that satisfies common intuitions and expectations of friendship? Their answers to these questions have often been negative. At the same time, many of these critics share a common understanding of two basic aspects of Kant’s account of friendship. Kant sees...

On some (Hegelian) difficulties to be a Kantian in practice. A reader’s note

Anna Tomaszewska
Review of a book: Matthew C. Altman, Kand and Applied Ethics. The Uses and Limits of Kant’s Practical Philosophy, Wiley-Blackwell, Oxford 2011.

Zwierzęca świadomość ciała – czyją własnością jest ciało zwierzęcia?

Piotr Wronarowicz
W artykule, w oparciu o zagadnienie świadomości ciała, stawiam pytanie, czy zwierzęta posiadają swoje ciała na własność. Problematyka świadomości zwierząt innych niż ludzie, przedstawiona głównie na podstawie prac Donalda R. Griffina, zostaje dookreślona do problematyki świadomości ciała dzięki argumentom zaczerpniętym z somaestetyki Richarda Shustermana i neurobiologii. Choć próba ustalenia granicy pomiędzy zwierzętami świadomymi swoich ciał a zwierzętami ich nieświadomymi nie daje ostatecznych odpowiedzi, udaje się wskazać miejsce świadomości ciała zwierząt wśród wielu typów świadomości oraz...

Metanarracja mobilizacji. Ponowoczesność jako bezruch?

Wojciech Klimczyk
O ponowoczesności czyta się często na łamach codziennej prasy i można mieć wrażenie, że jest to słowo-wytrych pozbawione w zasadzie znaczenia. Ten stan rzeczy nie oznacza jednak, że problem rozważany przez Jean-Françoise Lyotarda w Kondycji ponowoczesnej jest już kwestią całkowicie przebrzmiałą. Wydaje się wręcz, że ponowoczesność zbanalizowana domaga się podwójnie wytężonego namysłu, gdyż zapoznaje swoje niepokojące oblicze, które w artykule zostaje nazwane metanarracją mobilizacji. W tym kontekście ponowoczesność, wbrew Lyotardowi, wcale nie nastała. Co więcej,...

Epistemologiczny antropocentryzm Locke’a

Dawid Misztal
Odczytywanie filozoficznego przedsięwzięcia Locke’a przede wszystkim jako krytyki kartezjańskiego natywizmu przysłania zwykle napięcia, jakimi obciążona jest myśl Anglika oraz skutkuje przemilczeniem sporej części stojących za nią motywów. Choć nie zamierzam w prezentowanym tekście całkowicie zerwać z tą popularną wykładnią, chciałbym zaproponować ujęcie wolne od właściwych jej uproszczeń. Dzięki temu możliwe będzie ukazanie złożoności stosunku filozofii Locke’a do podstawowych idei natywizmu, wydobycie sprzecznych interesów, które Locke chciałby dzięki swojej refleksji pogodzić, oraz zasygnalizowanie w zakończeniu znaczenia...

Metoda refleksyjnej równowagi. Część III: Problem niezgody moralnej, relatywizm i niedookreśloność metody

Artur Szutta
Jeden z głównych zarzutów wobec metody refleksyjnej równowagi głosi, że nie jest ona w stanie rozwiązać problemu niezgody moralnej, co więcej, że przyczynia się do jego pogłębienia. Ma to wynikać z dwóch wad tej metody: jej relatywistycznego charakteru, dopuszcza bowiem uznanie wykluczających się poglądów moralnych za równie silnie uzasadnione, jeśli tylko osoby je podzielające osiągnęły stan refleksyjnej równowagi; oraz wysokiego stopnia niedookreśloności, przez co nawet rzetelne jej stosowanie nie gwarantuje zbieżności poglądów, prowadzi do różnicowania...

Podmiot i przedmiot poznania jako efekt syntezy transcendentalnej jedności apercepcji w sformułowaniu neopragmatycznym. Stanowisko Roberta B. Brandoma

Daniel Żuromski
Jedną z charakterystycznych tez dla klasycznego amerykańskiego pragmatyzmu (w skrócie TP) oraz współczesnego neopragmatyzmu (w skrócie TNP), w odniesieniu do zagadnienia: „Jak umysł i język odnoszą się do świata?” jest ta, że idee podmiotu i przedmiotu poznania nie mają charakteru pierwotnego i autonomicznego. Owe idee były raczej traktowane przez przedstawicieli pragmatyzmu jako efekt pewnego procesu, który w porządku pojęciowym, reprezentowanym na przykład w analizie pojęciowej, lub ontologiczno-redukcyjnym był uznawany jako bardziej podstawowy. Współcześnie jednym z...

Thomas Aquinas and Recent Questions about Human Dignity

Fred Guyette
What is the status of human dignity in bioethics today? Ruth Macklin, Steven Pinker, and Peter Singer are among those who argue that “human dignity” is incoherent rhetoric, improperly smuggled into public discourse by religious people who are opposed to moral autonomy and want to block progress in cutting-edge medical research. In the moral philosophy of Thomas Aquinas, however, dignity is broader and deeper than its critics claim. It cannot simply be replaced by the...

Return to Ionia

Jan Piotrowski
W historii ludzkości rozbieżności światopoglądowe często rodziły konflikty. Autor usiłuje wykazać, że niewątpliwym osiągnięciem drugiej połowy XX wieku jest fakt, iż wiele z tych konfliktów nie weszło w fazę zbrojną, innymi słowy, pozostały one sporami w popperowskim „trzecim świecie”. Rozwiązywanie sporów światopoglądowych w drodze racjonalnej dyskusji wpisuje się w krytyczną tradycję zapoczątkowaną w jońskiej szkole filozofii przyrody. Organizację Narodów Zjednoczonych można utożsamić tu z instytucjonalizacją tej krytycznej tradycji w odniesieniu do sfery politycznej. Jest ona...

Cierpienie Boga a zło

Dariusz Łukasiewicz
Recenzja książki: Thomas G. Weinandy OFMCap, Czy Bóg cierpi, tłum. Józef Majewski, Wydawnictwo W drodze, Poznań 2003

Czy człowiek musi być okrutny?

Włodzimierz Galewicz, Tadeusz Biesaga, Bogdan De Barbaro, Bartłomiej Dobroczyński, Jacek Filek, Romana Kolarzowa, Andrzej Leder, Stanisław Obirek & Ryszard Wiśniewski
Uczestnicy: Tadeusz Biesaga SDB, Bogdan De Barbaro, Bartłomiej Dobroczyński, Jacek Filek, Romana Kolarzowa, Andrzej Leder, Stanisław Obirek SJ, Ryszard Wiśniewski i Włodzimierz Galewicz (tekst wprowadzający).

Czy istnieją rozstrzygające argumenty filozoficzne?

Stanisław Judycki
W artykule rozważany jest problem, czy istnieją, czy mogą istnieć i czym mogłyby być rozstrzygające sposoby uzasadniania tez filozoficznych, a to świetle faktu, że tysiącletnie dzieje filozofii wydają się obracać wokół tych samych zagadnień i żadne z nich nie doczekało się ostatecznego rozwiązania. Autor analizuje różne sposoby uzasadniania tez filozoficznych, naturę filozofii w świetle dystynkcji wiedza analityczna - wiedza syntetyczna oraz wiedza a priori - wiedza a posteriori i jako rozwiązanie sformułowanego w tytule problemu...

Nietzsche i Heidegger – dwa doświadczenia nihilizmu

Andrzej Kucner
W dociekaniach poszukuję osobliwości dwóch filozofii nihilizmu: nietzscheańskiej i heideggerowskiej. Interesują mnie zarówno paralele, jak i elementy różnicujące oba projekty. Pierwszy z nich wyrasta z przekonań: o wyczerpaniu i unicestwieniu dotychczasowego katalogu sensotwórczych wartości oraz o potrzebie zbudowania na jego gruzach całkowicie nowych idei, które odzwierciedlałyby rzeczywistą sytuację i twórczy potencjał człowieka. Pomysł Nietzschego zbiega się w czasie ze schyłkiem jego twórczości filozoficznej - oceniany post factum nabiera wręcz symbolicznego znaczenia. Nowa formuła wielkości okazuje...

Czy zen jest filozofią?

Beata Szymańska
Recenzja książki: Agnieszka Kozyra, Filozofia zen, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Czy Achilles ginie pod Troją?

Włodzimierz Galewicz
Głos w debacie: Filozofia praktyczna Immanuela Kanta - jej siła i słabości

Registration Year

  • 2019
    50
  • 2018
    38
  • 2017
    27
  • 2016
    40
  • 2015
    34
  • 2014
    513

Resource Types

  • Text
    702